اجاق گاز دو شعله یا چند شعله؛ انتخاب تعداد شعله برای آشپزخانه ایرانی

وقتی جلوی قفسه اجاقهای گازی ایستادهاید و بین یک مدل دو شعله و یک مدل سه یا چهار شعله ماندهاید، مسئله فقط قیمت نیست؛ مسئله این است که آشپزخانه شما در طول یک وعده غذا چند ظرف همزمان لازم دارد و چقدر سطح کار جلوی شما آزاد میماند. تعداد شعله یک عدد تزئینی نیست، بلکه مستقیماً روی ریتم آشپزی و روی اندازه قابی که باید روی کابینت جا شود اثر میگذارد.
در این راهنما بدون تکیه بر مشخصات تبلیغاتی، تعداد شعله را از روی سه چیز تصمیم میگیریم: تعداد استفادهکننده از اجاق در یک لحظه، نوع خوراکیهایی که معمولاً همزمان پخته میشوند و فضای واقعی کابینت شما. در انتها هم مدلهای موجود در فروشگاه را معرفی میکنیم تا ببینید هر تعداد شعله در عمل چه شکلی میشود.
تعداد شعله را از روی سبک زندگی انتخاب کنید، نه از روی ظاهر
شعله در اجاق گاز فقط یک حرارت نیست؛ هر شعله یک ظرف مستقل است. به همین دلیل تعداد شعلهها را باید با تعداد ظرفهایی که در یک لحظه روی حرارت میروند گره زد. وقتی صحبت از یک خانه پرجمعیت و آشپزی روزانه چند غذای جدی میشود، شما عملاً به چند سطح حرارت مستقل نیاز دارید: یک شعله برای جوش، یک شعله برای سرخ کردن، یک شعله برای دم کردن و یک شعله برای گرم نگه داشتن.
خانه تکنفره یا زوج: معمولاً یک یا دو شعله کافی است. در آشپزخانهای که یک نفر بیشتر غذای روزانه را جلو میبرد، اجاق تکشعله هم کار راه میاندازد و اگر اهل مهمانی هستید، مدل دو شاله انتخاب متعادلتری است.
خانه سه تا چهار نفره: مدل دو شعله معمولاً جواب میدهد، به شرط آن که دستوپا نبازید و گاهی قاب اجاق را برای گرم نگه داشتن غذا آزاد بگذارید.
خانه پرجمعیت یا کسی که روزانه چند غذای ایرانی درست میکند: مدل سه شعله یا بیشتر منطقیتر است، چون قورت، ماکارونی، سبزی و گوشت معمولاً همزمان جلو میروند و هرکدام دمای متفاوتی میخواهند.
آشپزخانه بزرگ با جزیره یا کانتر پهن: هرچه شعلهها بیشتر باشند سطح کار آزادتر میماند، چون مجبور نیستید ظرفها را روی هم یا کنار قاب پهن کنید.
یک نکته عمومی که در بیشتر راهنماهای صنعت هم تکرار میشود این است که شعلههای یک اجاق همتوان نیستند. در گاز، توان خروجی شعلهها معمولاً در چند رده تعریف میشود: شعله پرتوان برای جوشاندن سریع قابلمه بزرگ و سرخ کردن، شعله متوسط برای پخت معمولی و شعله کمتوان برای دم گرفتن و جوش ملایم. پس پیش از شمردن شعلهها، به این فکر کنید که در آشپزی خودتان چند نوع پخت را همزمان انجام میدهید.
فاصله شعلهها و اندازه قاب، مهمتر از خود تعداد شعله
تعداد شعله بدون توجه به چیدمان آن بیمعنی است. شعلههایی که خیلی به هم نزدیک باشند نمیگذارید ظرف بزرگ بگذارید و دستتان را بین آنها نچرخانید؛ شعلههایی که خیلی از هم فاصله داشته باشند هم سطح اضافه بیاستفاده میسازند. اندازه قاب اجاقهای گازی توکار معمولاً در محدودههای شناختهشدهای عرضه میشود و هرچه شعله بیشتر شود، عرض قاب هم معمولاً بزرگتر میشود. این یعنی اندازه کابینت شما، نه تعداد شعله، تعیین میکند کدام مدل قابل اجراست.
نکته دوم، سطح حرارت است. وقتی قاب بزرگتر میشود، نسبت سطح شیشه به تعداد شعله بالا میرود و شما سطح بیشتری برای قرار دادن و تکان دادن ظرفها دارید. این دقیقاً همان چیزی است که در آشپزخانههای شلوغ ایرانی اهمیت دارد، چون یک ظرف قابلمهای مرطوب، یک ماهیتابه و یک کاسه سالاد معمولاً همزمان روی اجاق مینشینند. اگر فاصله شعلهها کم باشد، جابهجا کردن همین سه ظرف خودش به یک کار ذهنی و پرخطا تبدیل میشود.
مدلهای شیشهای داتیس با شعلههای پراکنده روی سطح و یک تکیهگاه فلزی روی سراسر صفحه طراحی شدهاند تا بشود ظرف را با کمترین بالا و پایین کردن میان شعلهها جابهجا کرد. مدل دو شعله برای کانترهایی که عمق کمی دارند ساخته شده و در آشپزخانههای کوچک و زوجها هنوز منطقیترین انتخاب است:



پخت همزمان: جایی که شعله سوم و چهارم معنا پیدا میکنند
در آشپزی ایرانی، بیشتر وعدهها عملاً پروژهای چندمرحلهای هستند. برای یک غذای ساده، ممکن است همزمان قورت، برنج و سبزیپلو کنار هم روی حرارت باشند و هرکدام دما و ظرف متفاوتی میخواهند. وقتی تعداد شعلهها کم باشد، آشپز مجبور میشود ترتیب کارها را عوض کند یا غذا را روی حرارت نگه دارد و امیدوار بماند کسی فراموشش نکند. شعله اضافه، این فشار ذهنی را برمیدارد.
اجاق دو شعله: قاب جمعوجور، مناسب کانترهای کوتاه و آشپزخانههای کوچک؛ برای کسی که بیشتر غذای ساده و روزانه درست میکند یا همیشه تنها آشپزی میکند، قابل اتکاست.
اجاق سه شعله: برای آشپزخانه متوسط ایرانی نقطه تعادل است؛ هم جوش و سرخ کردن را پوشش میدهد و هم یک سطح آزاد برای دم گرفتن نگه میدارد.
اجاق چهار و پنج شعله: وقتی پخت همزمان و طولانی بخشی از روتین روزانه است؛ در عوض قاب بزرگتر، سطح کار بیشتر و معمولاً قیمت و اشغال فضای کابینت هم بیشتر.
اجاق تکشعله: برای زوج یا آشپزخانهای که فقط یک پخت همزمان دارد قابل استفاده است، اما اگر قابلمه بزرگ جلوی آن قرار بگیرد، جابهجایی ظرف تقریباً متوقف میشود.
اگر در آشپزخانه شما معمولاً سه کار مستقل انجام میشود، مدل سه شعله همان چیزی است که لازم دارید. این مدل هم قاب متعادلی دارد و هم سه نقطه حرارت مستقل در اختیار میگذارد:

برای دیدن گزینههای بیشتر میتوانید بخش اجاقهای فروشگاه را ببینید و مدلهای چند شعله را با اجاقهای برقی شیشهای مقایسه کنید، مخصوصاً اگر در آشپزخانهتان جای نصب گاز محدود است.
توزیع نامتقارن شعلهها و چیدمان چپجوش
همه شعلههای یک اجاق نباید شبیه هم باشند و همه مدلها هم شعلهها را در یک خط منظم نمیچینند. در چیدمانهای نامتقارن، شعله پرتوان در یک گوشه یا در مرکز قرار میگیرد و شعلههای کمتوان در اطراف آن پخش میشوند. این توزیع نامتقارن عمدی است: هم جای ظرف بزرگ را باز میگذارد و هم مرکز اجاق را برای قابلمه جوش در اختیار میگذارد.
در آشپزخانه ایرانی، «چپجوش» یعنی چیدمانی که شعله اصلی روی سمت چپ و شعله کمتوان یا تکمیلی روی سمت راست قرار میگیرد. اگر دست غالب شما راستدست است و بیشتر جابهجایی ظرف را سمت چپ انجام میدهید، مدلی را انتخاب کنید که شعله پرتوان همان سمتی باشد که دستتان راحتتر به آن میرسد. اگر چپدست هستید، برعکس. نکته دوم، فاصله شعله پخت اصلی تا دیوار یا شاخههای U شکل کابینت است؛ شعلهای که خیلی به لبه نزدیک باشد، گرفتن دستگیره قابلمه بزرگ را سخت میکند.
جمعبندی: کدام تعداد شعله برای شما
اگر تازهدارید و مطمئن نیستید، قانون سادهای وجود دارد: به تعداد ظرفهایی که میدانید در اوج کار آشپزی همزمان روی اجاق مینشینند نگاه کنید. یک ظرف یا دو ظرف، یعنی مدل دو شعله. سه ظرف مستقل، یعنی مدل سه شعله. بیشتر از آن، سراغ مدلهای چهار و پنج شعله بروید، به شرط آنکه کابینت و تهویه آشپزخانه کشش آن را داشته باشد.
در فروشگاه، برای آشپزخانههای کوچک و کانترهای جمعوجور، اجاق گاز شیشهای داتیس مدل ۲۰۳ و مدل ۲۸۵ هر دو گزینه دو شعلهاند و برای کانترهای کمارتفاع مناسبترند. برای آشپزخانه متوسط که معمولاً سه پخت همزمان دارد، مدل ۳۸۵ با سه شعله تعادل خوبی میان سطح کار و تعداد شعله ایجاد میکند.
اگر هنوز مطمئن نیستید، هنگام بازدید از فروشگاه کاتری اجاق گاز را ببینید و مدل متناسب با کابینت خود را انتخاب کنید. سایر راهنماهای خرید در مجله خانه مدرن هم نکات دیگری درباره نگهداری و ایمنی اجاق گاز دارد.