دما و حالتهای پخت در فر توکار: هر تنظیم برای چه غذایی است

وقتی جلوی یک فر توکار ایستادهاید و میخواهید بدانید عدد روی نمایشگر دقیقاً چه معنایی دارد، اولین چیزی که باید روشن شود این است که دمای تنظیمشده با دمای واقعی داخل محفظه یکی نیست و حالت پخت هم تعیین میکند این دما چطور پخش شود.
در ادامه هر دو موضوع را باز میکنیم: اول اینکه عدد دما چطور کار میکند و چرا پیشگرمکردن اهمیت دارد، بعد اینکه هر حالت پخت برای چه نوع غذایی مناسب است و در پایان چطور دما را کم و زیاد کنید و پخت چندمرحلهای را بچینید.
دمای تنظیمشده با دمای واقعی چه تفاوتی دارد
در فرهای برقی، تنظیم دما روی یک ترموستات انجام میشود و ترموستات دما را با خاموش و روشن کردن المنتها بالا و پایین میآورد. یعنی دمای واقعی داخل فر در طول کار بهصورت پیوسته کمی بالا و پایین میرود و حول همان عددی مینوسد که انتخاب کردهاید. این نوسان طبیعی است و نشانه خرابی دستگاه نیست.
نکته دوم این است که دما در همه جای محفظه یکسان نیست. نزدیک المنتهای بالا و پایین، دما چند درجه بالاتر از میانه محفظه است و نزدیک شیشه درب، پایینتر. به همین دلیل راهنمای رسمی آشپزی همیشه بر جای قرار دادن غذا تأکید میکند: وسط سینی، با فاصله از دیوارهها.
عدد دما یک هدف است، نه یک تضمین لحظهای؛ نوسان چند درجهای در بیشتر فرها طبیعی است.
هرچه تعداد و بزرگی سینیهای داخل فر بیشتر باشد، گردش هوا سختتر میشود و یکنواختی دما کمتر میشود.
سینیهای اضافه که بلافاصله پیش از پخت داخل فر میمانند، بخشی از ظرفیت واقعی گردش هوا را میگیرند.
حالتهای پخت و غذایی که به هر کدام میخورد
حالت پخت تعیین میکند کدام المنتها و با چه ترکیبی کار کنند. حالت حرارت بالا یعنی المنت بالایی تنها فعال است و برای برقرار کردن رنگ روی غذا بلافاصله در ابتدای پخت به کار میآید. حالت حرارت پایین، المنت پایینی را فعال میکند و برای پخت آرام و از پایین، مثل گرم کردن دوباره غذا یا پخت طولانی گوشت، مناسب است. در حالت بالا و پایین هر دو با هم کار میکنند و گردش طبیعی داخل محفظه ایجاد میشود. حالت گریل هم المنت بالا را بهصورت تیز و مستقیم به سمت غذا میتاباند.
در بسیاری از فرهای امروزی، حالت گردش هوا با فن، هوای داغ را در کل محفظه میچرخاند. نتیجهاش پخت یکنواختتر و قابل پیشبینیتر است، و به همین دلیل در عمل، عدد دما را کمی پایینتر از حالت حرارت بالا و پایین انتخاب میکنند. تقریبی بهطور معمول، حدود بیست درجه سانتیگراد کمتر در نظر گرفته میشود، ولی زمان پخت هم باید دوباره بررسی شود. برای شروع، این جفتسازیها را امتحان کنید:
حرارت بالا و پایین بدون فن، دمای معمول دستورالعمل کتاب آشپزی: کیک، کوکی، گوشت و غذاهای روزمره چندمرحلهای.
گردش هما با فن، همان غذاها اما با دمای کمی پایینتر و پخت یکنواختتر: لایهای، برشته کردن سطح غذا در حجم زیاد، سبزیجات.
گریل، فقط در دقایق پایانی: گوجه بیش از حد، پنیر روی پاستا، برشته کردن پوست گوجه یا سیبزمینی و غذاهای گریلشده.
حرارت پایین، دمای پایینتر و زمان طولانیتر: گوشت بزرگ، خورش، حلیم و زرشک پلو.
پخت بخار، وقتی میخواهید رطوبت غذا حفظ شود: سبزیجات بخارپز، ماهی، سیبزمینی و برنج در ظرف دربسته مخصوص.
شماره مدلها روی نمایشگر و کشوی کنترل خودِ فر میآید. پیش از راهنمایی خواستن از فروشنده، یک نگاه به همان برچسب بیندازید تا بدانید کدامیک از این حالتها در دستگاه شما وجود دارد.


کم و زیاد کردن دما در حین پخت
کم و زیاد کردن دما در فر توکار مثل کم و زیاد کردن شعله گاز نیست که آنی اثر کند. ترموستات با تأخیر عمل میکند و دمای واقعی هم همان لحظه به عدد جدید نمیرسد. اگر پخت را با تغییر مداوم دما همراه کنید، نتیجهای میگیرید که نه کمیابی و نه درستی؛ فقط بیثبات.
تغییر دما را یک بار، در یک مرحله مشخص از دستورالعمل انجام دهید، نه بهصورت واکنشی و پشتسرهم.
اگر گروه کنترل اجازه تغییر دما در حین کار را نداد، از باز و بسته کردن مکرر درب هم پرهیزید؛ هر باز کردن درب دما را بهشدت پایین میآورد و زمان پخت را طولانیتر میکند.
برای دیدن وضعیت واقعی به نمایشگر تکیه کنید و در صورت وجود، حسگر دمای داخل فر و سوزن گوشت را بهعنوان مرجع تصمیمگیری به کار ببرید، نه حدس چشمی.


رطوبت و بخار در برابر پخت خشک
اگر با همان دما یا همان حالت، گاهی نتیجه عالی میشود و گاهی خشک، تفاوت معمولاً در رطوبت است. حالت بخار با تزریق بخار به محفظه، بافت نرم و آبدار نگه میدارد و برای سبزیجات، ماهی و غذاهای کمچرب مناسب است. در پخت خشک، رطوبت طبیعی غذا از خود غذا تأمین میشود و پوست آن به مرور زمان برشته میشود.
اگر دستگاه شما حالت بخار ندارد، میتوانید با ظرف دربسته، کاسه آب در کف فر یا پوشاندن سطح غذا با فویل به همان نتیجه نزدیک شوید. در عوض، برای گریل و برشته کردن، رطوبت کمتر لازم است و درب باید باز یا نیمهباز بماند.
پخت چندمرحلهای و زمانبندی
بیشتر غذای واقعی یک مرحله ندارد. گوشت بزرگ معمولاً اول با حرارت بالا رنگ میگیرد، بعد با دمای پایینتر میپزد، و در پایان چند دقیقه استراحت میخواهد. کیک هم اغلب پیشگرم کردن، پخت و بعد خنک شدن در قالب را میطلبد. همین سهمرحلهای بودن، دلیل خوبی برای باز کردن مکرر درب در میانه کار نیست.
تغییر حالت یا دما را از پیش در ذهن یا روی دستورالعمل بنویسید تا غذا معطل نشود.
در پخت چندمرحلهای، زمانبندی خودکار را فقط وقتی به کار ببرید که مطمئن باشید مراحل با همان دما و همان ترتیب پیش میروند.
زمانبندی یعنی آغاز پخت در آینده؛ برای همین فر باید در حالت آمادهبهکار و با پیشگرمکردن کامل آماده باشد و غذا پیش از شروع داخل فر قرار گرفته باشد.
اگر قصد دارید فر توکار بخرید، معیار انتخاب برای شما حالتهای پخت و کیفیت تنظیم دما است. در بخش محصولات، فر توکار برقی داتیس مدل 666 و فر توکار برقی داتیس مدل 683 را میتوانید ببینید و مشخصات و حالتهای هر کدام را پیش از انتخاب نهایی مقایسه کنید.