ایمنی اجاق و فر وقتی کودک در خانه است

وقتی کودکی در خانه دارید، بیشتر خطرهای آشپزخانه از شعله و آتش نیست؛ از سطحی است که به نظر خاموش میرسد. اجاق گازیای که همین چند دقیقه پیش خاموش شده، درست در همان لحظهای که حواس شما به تلفن یا قابلمه جای دیگری است، هنوز داغ است.

خبر خوب این است که بیشتر این خطرها با چند عادت ساده و چند تغییر کوچک در چیدمان آشپزخانه کم میشوند. خبر بد این است که هیچکدام از این عادتها جای یک تصمیم آگاهانه هنگام خرید را نمیگیرد. در ادامه حرف میزنیم از دقیقههای اول بعد از خاموش کردن، از دسترسی کودک به شیر گاز، از تفاوت رفتار حرارت در هاتپلیت و سرامیکی، از درب داغ فر توکار و از چیزهایی که آشپزخانه را به خودش میکشد.
دقایق اول بعد از خاموش کردن، حساسترین زمان است
شعلهی گاز در چند ثانیه خاموش میشود، اما بدنه، شبکههای چدنی و شیشهی روی اجاق بلافاصله سرد نمیشوند. کودکی که برای دیدن کابینت بالایی میآید و لحظهای وزنش را روی لبهی اجاق میاندازد، ممکن است دستش را به سطحی بچسباند که شما چند دقیقه قبل دیدهاید خاموش شده است.
اجاقهای گازی مدرن معمولاً یک شیر اطمینان شعله دارند؛ این قطعه به یک ترموکوپل وصل است و تا وقتی شعله روشن نباشد، مسیر گاز را باز نگه نمیدارد. در بیشتر مدلهای امروزی جرقهزن برقی هم اضافه شده و اگر شعلهای ناخواسته خاموش شود، سیستم خودکار دوباره آن را روشن میکند. این قطعهها خطر را کم میکنند، اما جای نظارت شما را نمیگیرند. در برخی کشورها حفاظت بیشتری الزامی شده است؛ برای نمونه در ژاپن، کورههای گازی به حسگر دما مجهز میشوند که در دمای بیش از حد، جریان گاز را قطع میکند. اینکه دستگاه شما چه محافظتی دارد، از دفترچهی راهنمای نصب قابل پرسیدن است.
دست را روی سطح نگذارید. بهجایش پشت دست را چند سانتیمتر بالای شیشه یا صفحه نگه دارید تا گرما را حس کنید.
به تمیزی شیشه یا نبودن قابلمه روی آن اعتماد نکنید؛ یک سطح شیشهای خالی و تمیز، هیچ نشانهای از داغ بودن نشان نمیدهد.
بدنهی فلزی و شبکهها معمولاً دیرتر از شیشه سرد میشوند، چون حرارت را در خود نگه میدارند.
اگر نشانگر حرارت باقیمانده روی دستگاه شما روشن میماند، آن را یک راهنما بدانید نه یک تضمین؛ تصمیم نهایی با شماست.
بعد از هر بار استفاده، با پارچهی نخی روی شیشه بکشید و دستتان را روی همان سطح بگذارید. اگر دست شما راحت بود، سطح هنوز برای لمس آماده نیست.
دسترسی به شیر گاز و دکمهها
دکمههای گاز معمولاً در جلوییترین بخش اجاق قرار میگیرند؛ همان جایی که کودک برای دیدن محتویات کابینت بالایی روی توپش میایستد و تعادالش به هم میخورد. نکتهای که در راهنماهای ایمنی هم تکرار میشود این است که در برخی مدلهای گازی، یک برخورد یا ضربهی کوچک هم میتواند شیر را روشن کند. برای همین ارتفاع و شکل دکمهها، و اینکه اجاق تا چه اندازه در دسترس کودک قرار میگیرد، موضوعی است که بهتر است پیش از خرید به آن فکر کنید.
روی شیر اصلی گازِ ساختمان قفل مکانیکی نصب کنید. این سادهترین و مؤثرترین کاری است که دسترسی کودک به کل شیرها را میبندد.
در بازار محافظهایی وجود دارند که روی دکمههای گاز کشیده میشوند و مانع چرخش آنها میشوند؛ هنگام آشپزی باید برداشته شوند.
هر چیزی که بلند و قابل بالا رفتن است، مثل صندلی و چهارپایهی کودک، را از جلوی اجاق دور کنید.
محافظت گاز بهتر است در همان چرخهی تعویض دستگاه دیده شود: اجاقی با دکمههای فرورفته و قفل کودک، برای خانهی کودکدار انتخاب آرامتری است.
هاتپلیت یا سرامیکی: کدام دیرتر خنک میشود؟
هاتپلیت برقی از یک سیم مقاومتی زیر یک صفحهی فلزی یا سرامیکی ساخته میشود و یک ترموستات دمای آن را کنترل میکند. چون خود صفحه جرم و ظرفیت حرارتی قابل توجهی دارد، بعد از خاموش کردن حرارت را بهآرامی پس میدهد. نتیجهی عملی این است که صفحهی فلزی هاتپلیت، معمولاً بیشتر از آنچه از ظاهرش حدس میزنید دیرتر خنک میشود.
در اجاق سرامیکی، گرما از یک المان زیر صفحه به شیشه منتقل میشود. سطح شیشهای بعد از خاموش شدن برق، به نظر میرسد که سرد شده، اما در بیشتر مدلها ناحیهی زیر صفحه برای مدتی گرم میماند و همانجایی است که دست کودک، هر وقت ارادش را کرد، فرود میآید.
پس پاسخ روشنی وجود ندارد که یکی از این دو همیشه امنتر باشد. آنچه تفاوت ایجاد میکند، عادت شماست: اگر در خانهی کودکدار هاتپلیت انتخاب میکنید، باید بپذیرید که بدنهی فلزیاش دیرتر خنک میشود؛ اگر سرامیکی میگیرید، باید حسابِ گرمای زیر شیشه را هم بکنید. هر دو، در نبود نظارت، یک سطح داغ هستند.

اگر طرفدار سطح یکپارچه و باقیماندن حرارت در صفحهی فلزی هستید، مدلهای هاتپلیت مثل اجاق برقی هاتپلیت داتیس مدل ۲۵۱ از این خانوادهاند. اگر تمیزکردن آسانتر و سطح شیشهای برایتان مهمتر است، سراغ اجاق برقی سرامیکی داتیس مدل ۲۵۳ بروید. در هر دو حالت، پیش از تصمیم نهایی، دستگاه را در چیدمان واقعی آشپزخانهتان تصور کنید.



فر توکار و دربی که داغ میماند
در آشپزخانهای که کودک دارد، خطر فر توکار معمولاً از خود فر نیست؛ از دستگیره و شیشهی درب است. چند دقیقه پیش از پایان پخت و چند دقیقه بعد از آن، درب فر گرمترین حالت خود را دارد و هر کسی که آن را بکشد، دستش به یک سطح داغ برخورد میکند.
در مدلهایی که قفل کودک دارند، وضعیت قفل را بعد از هر بار استفاده چک کنید و از دفترچهی راهنما بپرسید روی چه حالتی میماند. در عمل، سادهترین کار این است: دستگیره را بالاتر از دسترس کودک نگه دارید و درِ فر را نیمهباز رها نکنید. اگر فر شما دستگیرهی عمودی دارد، همان چند سانتیمتر اختلاف تعیینکننده است. مدلهایی مثل فر توکار برقی داتیس ۶۷۵ را هم میتوانید از نظر شکل دستگیره و نوع قفل مقایسه کنید.
وسایل قابل کشیدن و چیزی که قابل اتکا نیست
بخش بزرگی از حوادث آشپزخانه، پیش از آنکه به اجاق برسند، در همان چند سانتیمتر اطراف آن اتفاق میافتد. حوله و دستمال آشپزخانی که روی دستگیره آویزان است، قابلمهای که دستگیرهاش از لبه بیرون زده، کتری و بشقابهایی که روی سطح کنار اجاق جمع شدهاند، و در نهایت دست کودکی که همهی اینها را مثل یک پلهی آماده بالا رفتن میبیند.
پیش از روشن کردن اجاق، حوله و دستمال را از روی دستگیره و اطراف اجاق بردارید.
قابلمهی بزرگ را طوری نگذارید که لبهاش از سطح جلو بیرون بزند؛ کشیدن آن با یک حرکت ساده، ریختن محتویات و سوختگی را با هم میآورد.
تا جای ممکن آشپزی را زمانی انجام دهید که کودک بیدار است و در همان اتاق است، نه وقتی خواب یا بازی در اتاق دیگریست.
پس از خاموش کردن، چند دقیقه تازهاش را شمارش کنید و همان زمان را برای دور نگه داشتن کودک از جلوی اجاق در نظر بگیرید.
در پایان باید صادق باشیم: هیچ قطعهای در هیچ اجاقی، ایمنی کامل را تضمین نمیکند. شیر اطمینان شعله، قفل کودک یا سنسور دما احتمال را کم میکنند؛ اما هیچکدام جای نظارت، عادت و چیدمان درست را نمیگیرند. اگر امروز اجاق و فر انتخاب میکنید، ببینید دکمهها و دستگیرهها در چه ارتفاعی میافتند و کودک با یک صندلی چقدر به آنها نزدیک میشود.
برای دیدن گزینههای برقی، هاتپلیت داتیس ۲۵۱ و سرامیکی داتیس ۲۵۳ را در بخش محصولات ببینید. انتخاب میان آنها وقتی روشنتر میشود که قبل از خرید مشخص کنید در آشپزخانهی شما کدام سطح، بیشترین احتمال تماس دست کودک را دارد.